تاریخچه کانکس در جهان

[vc_row][vc_column][vc_column_text css=””]انسان در طول حیات خود بر روی این کره خاکی، همواره در تلاش برای ساختن و پیدا کردن سرپناه برای خود بوده است. به همین خاطر قبل از عادت به یک جانشینی، مجبور بود تا از درختان و امکانات موجود در طبیعت برای خود خانه بسازد. سپس نوبت به سازه‌های سنگی و دائمی رسید. اما بروز یک سری شرایط اضطراری و جنگی، او را وادار ساخت تا به فکر ایجاد سازه خانه‌های متحرک بیفتد که بعد‌ها نام آن را کانکس گذاشتند. کانکس در اصل یک سازه متحرک و از پیش ساخته شده است که با اهداف مشخصی طراحی و تولید می‌شود. در ادامه این مطلب از ایران کانکس قصد آن را داریم تا مروری بر تاریخچه پیدایش کانکس در ایران و جهان را داشته باشیم.

تاریخچه صنعت کانکس در ایران و جهان

ایده ساخت سرپناهی متحرک، همیشه برای انسان جالب بوده است. چون همیشه شرایط بر وفق مراد نبوده و گاهی مجبور به ترک دیار خود هستیم و یا لازم است تا در موقعیت‌هایی خاص، سرپناهی برای استراحت و زندگی دست و پا کنیم. این نیاز بیشتر در دوران جنگ و یا زمان بروز حوادثی مانند سیل و زلزله تقویت می‌شود. اولین بار در حدود قرن ۱۷ میلادی و در یکی از شهر‌های ایالت ماساچوست آمریکا با نام کیپ آن (Cape Ann)، صحبت از خانه‌هایی شد که حداقل یک بار قابلیت جابجایی را داشتند.

اولین کانکس‌های ساخته شده در جهان

اولین پیشنهاد ساخت یک سازه متحرک، توسط یک جراح ارتش بریتانیا به نام جان رالو (John Rollo) مطرح شد. این فرد سعی در ابتدای قرن ۱۹ میلادی به دنبال ساخت بیمارستانی سیار برای خدمت‌رسانی به مناطق دوردست بود. این پیشنهاد همزمان با مهاجرت تعداد زیادی از انگلیسی‌ها به استرالیا رخ داد. هنری منینگ یکی از این مهاجرین بریتانیایی بود که توانست یک کلبه چوبی پیش ساخته بسازد. این کلبه اولین کانکس یا خانه پیش ساخته بود که بعد‌ها به کلبه منینگ معروف شد. کلبه منینگ شامل قطعات چوبی از پیش ساخته شده‌ای بود که منینگ آن‌ها را با کشتی به استرالیا می‌فرستاد و این قطعات به هم وصل می‌شدند. این کلبه در کمتر از دو دهه، تبدیل به یکی از محبوب‌ترین خانه‌های پیش ساخته جهان شد. دلیل اصلی این محبوبیت نیز به خاطر قیمت مناسب، مونتاژ راحت و مقاومت بسیار بالای آن بود.

کیوسک‌های زرد رنگ، از اولین نسل‌های کانکس در ایران

همزمان با پیشرفت صنعت جهانی، تولید کانکس نیز در کشور ما آغاز شد و امروزه قدمت آن به بیش از شش دهه می‌رسد. نمونه‌های ابتدایی از کانکس در ایران، کیوسک یا دکه‌هایی بودند که در کنار پیاده رو‌ها برای فروش روزنامه و با بلیط استفاده می‌شدند. اما بیشتر افراد کیوسک‌های زرد رنگ تلفن را جزء اولین نسل از کانکس در ایران می‌دانند. چون دیواره‌های فلزی و درب‌های شیشه‌ای به همراه قابلیت جابجایی، دقیقاً همان مشخصاتی است که از کانکس سراغ داریم. اولین بار در دهه ۴۰ شمسی بود که صنعت کانکس‌سازی به صورت رسمی در ایران آغاز به کار کرد. اما این صنعت به مانند دیگر شاخه‌ها، همواره با چالش‌های مخصوص به خود همراه بوده است.

مثلاً جنگ تحمیلی عراق باعث شد تا کیفیت کانکس‌های تولیدی در ایران کاهش یابد. چون یکی از مهمترین کاربرد‌های کانکس مربوط به جنگ و شرایط بحرانی است. به همین خاطر افزایش تقاضا در دوران جنگ باعث شد تا شرکت‌های خصوصی نیز در کنار شرکت‌های دولتی، شروع به تولید کانکس کردند. موضوعی که در نهایت منجر به کاهش کیفیت کانکس‌های تولیدی شد. اما امروزه شاهد تولید انواع مختلفی از کانکس‌ها از جنس شیشه، فلز و یا چوب هستیم. کانکس‌هایی که روز به روز مجهزتر بوده و امکانات بیشتری را در خود جای می‌دهند.

از کاربرد‌های جنگی تا استفاده‌های تجاری کانکس

یکی از دلایل اصلی برای تولید کانکس‌ها، جنگ بود. جنگی که در سال‌های ۱۸۵۳ تا ۱۸۵۶ بین روسیه تزاری و فرانسه، بریتانیا و چند کشور دیگر رخ داد، از نمونه‌های ابتدایی این واقعه بود. تعداد زیاد سربازان مصدوم و کشته این جنگ، باعث شده بود تا امداد‌رسانی به آن‌ها سخت و نشدنی شود. ساخت بیمارستانی با ظرفیت پذیرش صد‌ها سرباز توسط آیزامبارد کینگدام برونل، از دیگر نمونه‌های ابتدایی کانکس در آن دوران بود. حتی جالبه بدانید که این کانکس ساخته شده دارای امکاناتی بسیار هوشمندانه مانند کانال زباله، اتاق عمل و سیستم تهویه بود. اما این یک نمونه ابتدایی از کاربرد کانکس بود و به مرور شاهد استفاده از کانکس‌ها برای تجارت و سکونت بودیم. تولید کانکس‌های مسکونی بعد از جنگ جهانی دوم مرسوم شد. این کانکس‌ها بهترین سرپناه برای زلزله زدگان و یا سکونت در شرایط اضطراری هستند.

امروزه نوع خاصی از کانکس‌ها در تجارت جهانی استفاده می‌شوند که به آن‌ها کانتینر می‌گویند. هر کانتینر دارای شناسنامه مخصوص به خود بوده و یک عمر مفید دارد. از کانتینر‌ها بیشتر در صنعت کشتیرانی و برای جابجایی‌های عظیم کالا استفاده می‌شود. تنها چند کشور محدود در جهان قابلیت و امکانات مورد نیاز برای تولید کانتینر را دارند. چون دیواره‌های این نوع از کانکس باید مقاومت بسیار بالایی داشته و از اجناس در برابر آب و دیگر شرایط محیطی محافظت کند.

پیدایش و گسترش کاربرد‌های کانکس

کاربرد کانکس بسیار بیشتر از آن چیزی است که در بخش‌های قبلی به آن اشاره شد. چون داشتن سرپناه، از اولین نیاز‌های ضروری هر انسانی است. حتی شاید برای پیشبرد یک پروژه عمرانی، نیاز به کارگاهی سیار داشته باشیم. پیشرفت صنعت کانکس‌سازی به ما این اجازه را داد تا امکانات آن را افزایش داده و برای اهداف بیشتری از آن استفاده کنیم. چند نمونه کاربردی از انواع کانکس را در ادامه آورده‌ایم:

۱ – کانکس مسکونی

کانکس مسکونی، انواع ویلایی و پیش ساخته را شامل می‌شود. این نوع از کانکس امکاناتی مانند حمام، آشپزخانه، اتاق خواب و سرویس بهداشتی است. البته در کانکس‌های ویلایی با متراژ بالا، شاهد چندین اتاق خواب و یا کمد دیواری و پذیرایی‌های بزرگ نیز هستیم. امنیت، زیبایی، ترکیب مناسب و نوع چیدمان این نوع از کانکس‌ها بسیار مهم بوده و نقش مهمی در تعیین قیمت نهایی آن‌ها دارد. معمولاً شیوه طراحی کانکس‌های مسکونی به نوعی است که امکان جابجایی از محلی به محل دیگر را داشته باشند.

 ۲ – کانکس خدمات شهری

کانکس‌ایستگاه اتوبوس، کافی شاپ‌های سیار، کانکس عابر بانک، فست فود و غیره نمونه‌هایی از این نوع کانکس هستند. شرایط و امکانات هر کدام از این نوع کانکس‌ها با یکدیگر فرق داشته و باید متناسب با نوع کاربری که دارند، سفارشی‌سازی شوند.

 ۳ – کانکس کارگاهی

این کانکس‌ها در کنار کانکس نگهبانی، برای اسکان کارگران و نگهبانان مشغول در یک ساختمان و یا محافظت از تجهیزات پروژه استفاده می‌شوند. مدت استفاده از این کانکس‌ها کوتاه بوده و معمولاً برای یک دوره دو الی سه ساله تا پایان اتمام پروژه استفاده می‌شوند؛ به همین خاطر قیمت آن‌ها به نسبت کانکس‌های دیگر کمتر است.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]